Çin’in kırsalında dev AI veri merkezi kuşağı yükseliyor

Huawei, ByteDance ve DeepSeek için Ulanqab, Ningxia, Gansu ve Guizhou gibi bölgelerde kurulan yüzlerce AI veri merkezi, Pekin’in 2030’a kadar ekonominin ve toplumun çoğuna yapay zekayı yerleştirme hedefinin temel aracı haline geliyor.

Çin, Huawei, ByteDance ve DeepSeek gibi şirketler için Ulanqab, Ningxia, Gansu ve Guizhou dahil, nüfusun seyrek olduğu eyaletlerde yüzlerce büyük ölçekli AI veri merkezi inşa ediyor. Bu fiziksel compute yatırımı, ülkenin yapay zeka hedefleriyle doğrudan bağlantılı kuruluyor.

Pekin, 2030’a kadar yapay zekanın ekonomideki ve toplumdaki sektörlerin yüzde 90’ına kadar nüfuz etmesini istiyor ve bu veri merkezlerini hem ekonomik büyüme hem de ulusal güvenlik için kritik altyapı olarak görüyor. Çin Komünist Partisi için bu yeni veri merkezi yapıları, kalkınma ve güvenlik stratejisinin temel unsurlarından biri haline gelmiş durumda.

Bu hedefleri desteklemek için Çin, yerli bir AI yetenek havuzu oluşturmayı da önceliklendiriyor. Daha az sayıda Çinli öğrenci ve araştırmacı ABD’ye giderken, giderek daha fazlası ABD’den ve diğer yurtdışı programlardan Çin’e geri dönüyor. Örneğin Jack Zhang, Yale ve Cambridge’te eğitim gördükten sonra üst düzey bir programla ülkesine geri çekildi.

Xi Jinping, Çinli AI şirketlerini, başkalarının serbestçe değiştirebileceği, daha uygun maliyetli open-source modeller geliştirmeye yönlendiriyor. Buna karşılık OpenAI ve Anthropic gibi ABD’li şirketler, tasarım ayrıntıları gizli tutulan closed-model yaklaşımını sürdürüyor.

Çinli AI şirketleri, open-source paylaşımının, gelişmiş çiplere erişimin sınırlı olduğu bir ortamda bile hızlı şekilde yenilik yapmalarını sağladığını söylüyor. Gelişmiş çip bulmak, ülkenin AI compute kapasitesini büyütmekteki en büyük darboğazlardan biri olarak öne çıkıyor.

Çin, 2030’a kadar veri merkezlerinin çoğunu yeşil enerjiyle çalıştırmayı hedeflese de, elektrik şebekesinin bazı bölümleri hâlâ kömür ağırlıklı. Bu geniş ölçekli kurulumun bir sonucu olarak tüm köylerin taşındığı oldu; ancak bu yer değiştirmenin boyutu ve ödenen tazminatlar belirsiz ve konuşulması hassas kabul ediliyor. Bir yerel sakin, büyük veri projelerinin sıradan insanlar için somut bir fayda getirmediğini, veri merkezlerinde çalışan az sayıda yerli olduğuna dikkat çekiyor.