Çin, yörüngede yapay zeka işlemeye odaklı Supercomputing-1 uydusunu fırlattı

Kinetica 1 Y18 roketiyle fırlatılan Supercomputing-1, Dünya gözlem verisini yörüngede işleyerek saatler süren süreçleri dakikalara çekmeyi hedefliyor ve Çin’in uzay tabanlı hesaplama ağı planlarında somut bir adımı temsil ediyor.

20 Eylül’de Çin, CAS Space tarafından işletilen Kinetica 1 Y18 roketiyle yörüngeye dokuz uydu taşıdı. Bu görevdeki yüklerden biri, S-AIDC tarafından geliştirilen Supercomputing-1 (S-AIDC-1) oldu. Bu uydu, Çin’in yapay zeka odaklı ilk “roket ve uydu” sistemi olarak konumlanıyor ve uzayda hesaplama hedefi için atılmış somut bir adım niteliği taşıyor.

Supercomputing-1’in temel amacı, Dünya gözlem verilerini doğrudan yörüngede işlemek. Böylece verilerin ham hâlde yer istasyonlarına ve kara üzerindeki data center’lara aktarılması yerine, hesaplamanın büyük kısmı uydunun üzerinde yapılacak. Bu düzen, özellikle coğrafi olarak dağınık veri işleme süreçlerinde, bazı iş akışlarının saatler seviyesinden dakikalara düşürülmesini hedefliyor.

Uydu, yüksek çözünürlüklü bir optik yük ile görüntü işleme odaklı bir yapay zeka bilgisayarını bir araya getiriyor. Yani çekilen görüntüler, doğrudan uydunun üzerindeki AI donanımı tarafından analiz ediliyor. Bu sayede, örneğin yangınlar, fırtınalar veya seller gibi olayların tespiti yörüngede yapılabiliyor ve Dünya’ya sadece filtrelenmiş sonuçların gönderilmesi mümkün hale geliyor.

Supercomputing-1’in fırlatılması, Çin’in uzay tabanlı bir hesaplama ağı kurma girişiminin parçası. Bu kapsamda, roket ve uydu üreticilerini, yarı iletken fabrikalarını ve AI teknoloji şirketlerini bir araya getiren Space Computing Industry Innovation Center kurulmuş durumda. Merkez, bu şirketler arasında koordinasyon sağlayarak bir uzay bilişim ağı vizyonunu destekliyor.

Bu tür orbital computing projeleri, kara üzerindeki büyük AI data center’larına alternatif ya da tamamlayıcı bir yol olarak görülüyor. AI talebi, yüz binlerce hızlandırıcı içeren çok büyük tesislerin inşasını tetikliyor ve bu yapılar hem elektrik tüketimi hem de şebeke yükü açısından ciddi baskı oluşturuyor. 2026’nın ikinci çeyreğinde, arazi kullanımı, soğutma için su tüketimi ve gürültü gibi nedenlerle toplam 68 milyar dolar değerinde yeni data center projesi yerel itirazlarla engellendi.

Uzay, geniş alan, güneş enerjisi, düşük sıcaklık ortamı ve vakum sessizliği gibi özellikleriyle bu baskıların bir kısmını hafifletebilecek bir ortam olarak değerlendiriliyor. Çin’in edge tarzı AI uydularla işe başlaması ve SpaceX’in binlerce uydu üretmeyi hedefleyen, çok kilovat mertebesinde güç sunan AI1 orbital data center konsepti üzerinde çalışması, yapay zeka iş yüklerini taşıyan altyapının kademeli olarak yörüngeye doğru kaydığını gösteriyor.

SpaceX, AI1 uydusu için 150 kW tepe hesaplama gücü hedefliyor ve 2027 itibarıyla yılda 1 GW seviyesinde uzay AI compute kapasitesine ulaşma planını