Yeni süpersonik X-planes: Drone çağında hâlâ neden geliştiriliyorlar

NASA’nın X-59’u ABD üzerinde sessiz süpersonik uçuşu test ederken, BAE Systems 2030’lar için planlanan GCAP savaş uçağına teknoloji taşıyacak bir demonstratör hazırlıyor.

NASA’nın X-59 uçağı, süpersonik hızlarda oluşan gürültülü ses patlamasını daha yumuşak ve düşük gürültülü bir sese dönüştürmek üzere tasarlanmış bir araştırma platformu olarak geliştirildi. Böylece süpersonik uçuşun en büyük sorunlarından biri olan ses patlamasının yerleşim yerleri üzerindeki etkisini azaltmak hedefleniyor.¹

Geçmişte Concorde’un ses patlamaları, bu uçağın kârlı ABD hatlarında uçmasına engel olmuş, rotalarını büyük ölçüde deniz üzerinden planlamak zorunda bırakmıştı. Bu da ticari süpersonik yolcu taşımacılığının yaygınlaşmasının önünde ciddi bir kısıt oluşturmuştu.²

X-59, 2025’te ilk uçuşunu yaptı ve şu anda seçili ABD kasabalarının üzerinde ses hızını aşarak gerçek ortamda veri toplamak için kullanılıyor. Bu uçuşlarla, yere ulaşan ses seviyesinin ne ölçüde kabul edilebilir olduğuna dair pratik ölçümler elde edilmeye çalışılıyor.³

Uçakta pilotu kaldırıp tamamen insansız bir sistem tercih etmek, özellikle kentsel alanlar üzerinde yüksek hızlı uçuş sertifikasyonu söz konusu olduğunda, onay sürecinin maliyetini ve teknik-idari karmaşıklığını daha da artıracak bir tercih olacaktı. Bu yüzden program, insanlı bir platform üzerinden ilerliyor.⁴

Ayrı bir projede BAE Systems, GCAP programı için yeni teknolojileri denemek amacıyla bir uçuş demonstratörü geliştiriyor ve bu çalışma kapsamında Rolls-Royce’un da aralarında bulunduğu 100 Birleşik Krallık tedarikçisini koordine ediyor. Böylece farklı şirketlerden gelen bileşen ve fikirler tek bir uçan test platformunda bir araya getirilecek.⁵

Bu demonstratör, mevcut Typhoon motorlarını kullanacak ve ilk uçuşunun 2028’de yapılması planlanıyor. Buradan çıkacak sonuçların, 2030’larda uçması hedeflenen GCAP savaş uçağının tasarım ve entegrasyon kararlarına doğrudan girdi olması bekleniyor.⁶